Administracja (łac. administrare - być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare - służyć), działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu może także oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi (np. czyimś przedsiębiorstwem).

Jako system, administracja stanowi zbiór powiązanych ze sobą i współpracujących instytucji.

Źródeł administracji, pojmowanej jako zarząd państwem, należy szukać w starożytnych despotiach wschodnich (Egipt, Persja). Jednakże nie można zapominać o innych regionach świata, w których w starożytności istniały państwa, które posiadały własny zarząd. Wśród nich można przecież wymienić Majów, Azteków, Tolteków, Inków w Ameryce; Chińczyków oraz chociażby Hetytów, Żydów na Bliskim Wschodzie. Każde przecież państwo posiadało jakiś (bardziej lub mniej sprawny) zarząd. Cechy i zadania wymienione powyżej spełniały także systemy urzędnicze starożytnego Rzymu, Bizancjum, XII - wiecznego Królestwa Sycylii oraz - o czym nie należy zapominać - państwa krzyżackiego. W średniowieczu ważną rolę w procesie administracyjnym spełniał Kościół, pod którego opieką znajdowało się częściowo szkolnictwo, szpitale, przytułki. Współczesny system administracyjny nawiązuje do monarchii absolutnej, gdzie administracja spełniała kilka cech, w tym:

• inicjowała działalność organizatorską,
• rozwiązywała konkretne problemy związane z zarządem państwem,
• regulowała życie społeczne poddanych (nie stosowano wówczas pojęcia “obywatel”),
• ingerowała aktywnie w życie gospodarcze, wprowadzając w życie doktrynę merkantylizmu
• opierała się na stosowanych współcześnie zasadach: centralizacji, koncentacji, fachowości, hierarchiczności, resortowości. We Francji doby absolutyzmu powołano ministeriat, sekretarzy stanu i to według kryterium rzeczowego (uprzednio terytorialnego),
• wpływała na tworzenie się biurokracji i służby cywilnej,
• stopniowo rozróżniała administrację od wymiaru sprawiedliwości (co we wcześniejszych wiekach wcale nie było takie oczywiste),
• działała przy pomocy środków władczych (czyli opartych na przymusie). Środki niewładcze nie były wówczas stosowane i z zasady nie są używane w administracji publicznej. Gdyby były stosowane, oznaczałoby to, że władca nie posługiwał się rozkazami, które musiały być wykonywane przez poddanych, pod groźbą surowych kar, lecz swoje sprawy załatwiał za pomocą próśb (twierdzenie przeciwne byłoby absurdem).

Bibliografia

• Wojciech Witkowski, Historia administracji na ziemiach polskich, Warszawa 2008.

Zobacz też

• administracja niezespolona, administracja zespolona
• administracja publiczna
• administracja wojskowa
• historia administracji
• kameralizm
• policystyka
• zarządzanie
• zarządzanie nieruchomościami